ĐỊNH GIÁ CỔ PHIẾU PHẦN 1: NHIỀU PHƯƠNG PHÁP – MỘT CỘI NGUỒN

Tiên đề quan trọng nhất, giá trị của cổ phiếu là giá trị hiện tại (Present Value) của tất cả lợi ích mà công ty được nhận trong tương lai. Lợi ích này có thể là dòng tiền từ lợi nhuận, cũng có thể là dòng tiền sinh ra từ việc…giải thể công ty nếu xảy ra (phương pháp Net – net )

Phổ biến nhất, định giá dựa trên dòng lợi nhuận. Thể hiện sát nhất cho tiên đề trên đây là các phương pháp FCFE, FCFF, dự phóng các dòng tiền doanh nghiệp nhận được hàng năm trong tương lai. Tuy nhiên, việc yêu cầu quá nhiều giả định và số lượng phép tính khổng lồ là trở ngại để các phương pháp này phổ biến đối với nhà đầu tư cá nhân. Chuỗi bài của StockLine là về định giá nhanh, rất khó để chia sẻ cách dùng hai loại này.

Chính vì khó và …vẫn sai. Các phương pháp định giá khác ra đời, có thể coi bản chất vẫn giống các phương pháp chiết khấu dòng tiền, tuy nhiên hàm lượng giả định ít hơn, bỏ qua các yếu tố tiểu tiết để định lượng nhanh nhất có thể. P/e là phương pháp định giá dựa trên EPS hàng năm ( Earning Per Share ). P/e 8 lần với hàm ý với chuỗi lợi nhuận đều đặn như hiện tại, mất 8 năm để hoàn vốn. Vì vậy, P/e vốn dĩ hàm chứa một loạt giả định ngay từ đầu: thứ nhật, lợi nhuận về mặt dài hạn, tương đương với dòng tiền thu về. Thứ hai, dòng lợi nhuận không biến động nhiều qua các năm. Có thể thấy các giả định này không hầu như chính xác trong nhiều trường hợp, thường hợp lý với các nhóm ngành sản xuất nhưng rất khó để nhìn nhận các doanh nghiệp có business model vi phạm các giả định trên.

Vậy là chúng ta cũng thầm trả lời được 1 vấn đề StockLine đặt ra. Một mỏ đá còn 2 năm khai thác với lợi nhuận đều đặn mỗi năm 100 tỷ, đương nhiên có định giá là 200 tỷ, không thể nào lấy p/e trung bình của các mỏ khác bằng 8 mà nhân lên. Và đương nhiên, nếu ai đó phím bạn mua với mục tiêu 800 tỷ với lí do p/e trung bình bằng 8 thì tốt nhất mời họ like page StockLine để đọc bài này.

Một số doanh nghiệp về dài hạn lợi nhuận và dòng tiền không xấp xỉ nhau do có chi phí khấu hao lớn (do lợi nhuận của doanh nghiệp đã tính khấu hao, còn dòng tiền thì không) như cảng biển, nhà máy điện… Giải quyết cho nhược điểm này, một phương pháp có nguyên tắc tương đồng được sử dụng dành cho các ngành trên, là EV/EBITDA, thay vì sử dụng lợi nhuận, phương pháp này dùng lợi nhuận trước thay đổi vốn lưu động, sát với dòng tiền công ty thực nhận hơn.

Nhóm bất động sản nhà ở, lại đặc thù vi phạm cả hai vấn đề trên nên thật khó để đánh giá qua p/e. Đây là nhóm doanh nghiệp chỉ số doanh thu lợi nhuận là lagger, đi sau dòng tiền nhận được từ khách hàng, khi mà năm nay bán hàng nhưng vài năm nữa mới bàn giao và ghi nhận doanh thu. Và vì là chỉ số lagger nên nếu bạn nhìn vào doanh thu lợi nhuận thì vốn dĩ bạn đi sau thị trường quá lâu. Đồng thời, nhóm ngành này cũng thường có các điểm rơi lợi nhuận cách khá xa nhau, năm nay lãi nghìn tỷ nhưng năm sau không có dự án bàn giao gối đầu lợi nhuận gần về 0 là việc rất bình thường. Nếu dùng p/e, chả nhẽ năm nay giá trị là chục nghìn tỷ nhưng năm sau công ty đáng giá 0 đồng. Vì vậy, đối với nhóm này, sử dụng RNAV, là phương pháp đánh giá giá trị hiện tại của từng dự án trong danh mục, được dùng hợp lý và phản ánh sát nhất. Một model định giá doanh nghiệp bất động sản của các Analyst theo RNAV có thể nặng vài Mb excel với hàng trăm dòng cột và công thức, nhưng mục tiêu của StockLine, là đưa phương pháp này đến gần hơn với nhà đầu tư nhỏ lẻ với các cách định lượng đi tắt hơn đáng kể.

Không hẳn là bài học đầu tiên, mà trên đây có vẻ như là một câu chuyện đi qua luồng tư duy của các phương pháp định giá, cho người đọc có một cái nhìn bản chất hơn trước khi biết đển P/e là gì, dùng thế nào hay tính nhanh RNAV ra sao.!.