Những ngày qua, giá dầu và khí đốt đã tăng vọt trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran và Israel & Mỹ ngày càng leo thang. Các tàu chở dầu đi qua vùng eo biển Hormuz không muốn hoặc thậm chí không thể đi qua khu vực này, chính Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẽ cung cấp bảo hiểm cho các tàu đi qua Vịnh để giúp đảm bảo dòng chảy năng lượng và, “nếu cần thiết”, hải quân Mỹ sẽ hộ tống các tàu chở dầu. Sự gián đoạn này tại khu vực eo biển Hormuz làm rấy lên lo ngại về làn sóng lạm phát trên toàn cầu, vậy hôm nay hãy tìm hiểu tầm quan trọng của eo biển này với “dòng chảy năng lượng” toàn cầu.

Eo biển Hormuz, nằm giữa Iran (phía Bắc) và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Oman ở phía Nam. Eo biển này dài 100 dặm và rộng 21 dặm nối liền Vịnh ba Tư với Ấn Độ Dương.

Đây chính là tuyến đường quan trọng, huyết mạch của thị trường dầu mỏ. Chỉ tính riêng tuyến đường này đã xử lý ¼ lượng dầu vận chuyển qua đường tàu trên toàn thế giới. Ả Rập Xê Út, Iraq, Iran, Kuwwait và Bahrain, Qatar, UAE đều thực hiện vận chuyển dầu thô qua eo biển này, các khách hàng chính của các quốc gia trên là các nước thuộc khu vực Châu Á.

Không những vậy, các quốc gia vùng Vịnh này cũng có nhiều nhà máy lọc dầu sản xuất lượng lớn dầu diesel, naphtha được dùng sản xuất nhựa và xăng cùng các sản phẩm dầu mỏ khác. Đây cũng là tuyến đường quan trọng với khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) với 1/5 nguồn cung đi qua eo biển này, ngoài năng lượng còn là các mặt hàng khác như nhôm hay nông nghiệp là đường và phân bón.

Tầm quan trọng của tuyến đường này về cơ bản đã được làm rõ, vậy với những diễn biến căng thẳng gần đây, dòng chảy năng lượng và hàng hóa vốn dĩ đi qua eo biển này có thể đi những con đường khác được không ? Câu trả lời là có, nhưng sẽ tuỳ thuộc vào vị trí của mỗi quốc gia. Với Kuwait, Qatar và Bahrain thì họ không có tuyến đường biển nào khác để xuất khẩu.

Ả Rập Xê Út, quốc gia xuất khẩu nhiều dầu nhất qua tuyến đường thủy này, có thể chuyển hướng các chuyến hàng bằng cách sử dụng đường ống dài 746 dặm chạy xuyên vương quốc đến một cảng trên Biển Đỏ. Trong khi đó, đường ống dẫn dầu Đông – Tây chỉ có thể vận chuyển khoảng 5 triệu thùng/ngày – một mức khá khiêm tốn so với nhu cầu xuất khẩu của quốc gia này. Hơn nữa, Biển Đỏ hiện nay cũng không phải là khu vực quá an toàn khi có sự tham gia của lực lượng Houthi (do Iran tài trợ).

Đối với UAE, họ có thể tránh cung đường eo biển bằng cách đi đường ống dẫn dầu từ chính các mỏ đến cảng chạy dọc Vịnh Oman. Đó là Đường ống Habshan-Fujairah, có khả năng vận chuyển 1,5 triệu thùng mỗi ngày.

Tựu chung lại, eo biển Hormuz là một tuyến đường huyết mạch, và là một vị trí rất nhạy cảm đối với dòng chảy năng lượng trên toàn cầu. Nếu diễn biến căng thẳng kéo dài, dẫn tới một lượng lớn dầu không thể xuất khẩu, hoặc phải đi theo một con đường khác sẽ làm cho giá dầu thế giới tăng cao, qua đó tạo áp lực lạm phát lên các quốc gia trên toàn thế giới.