Ngày 24/10, Trung Quốc đã công bố đề xuất một kế hoạch hoán đổi công suất sản xuất thép nghiêm ngặt hơn nhằm cắt giảm công suất hiện có và tái cân bằng cung – cầu, sau 14 tháng tạm dừng chương trình cũ.

Theo kế hoạch hoán đổi ban đầu, các nhà máy thép buộc phải loại bỏ ít nhất lượng công suất cũ tương đương trước khi được phép bổ sung công suất mới, nhằm kiềm chế tình trạng dư cung.

Tuy nhiên, Trung Quốc — quốc gia sản xuất hơn một nửa lượng thép toàn cầu — đã tạm dừng chương trình thay thế công suất thép kể từ ngày 23/8/2024, do kế hoạch này không thể kiểm soát được tình trạng mở rộng tràn lan, khiến ngành công nghiệp này rơi vào tình trạng dư thừa công suất và lợi nhuận sụt giảm.

Ngành thép Trung Quốc đã chịu ảnh hưởng nặng nề từ nhu cầu trong nước suy yếu kể từ năm 2022, khi cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài làm chững lại hoạt động xây dựng. Sự mất cân đối cung – cầu khiến biên lợi nhuận ngành thép bị thu hẹp, kéo theo xuất khẩu thép tăng kỷ lục, đồng thời làm dấy lên làn sóng phản ứng bảo hộ từ các quốc gia bị thép Trung Quốc tràn vào.

Theo kế hoạch hoán đổi mới, mọi hoạt động bổ sung công suất thép mới tại các khu vực trọng điểm, chuyển giao công suất từ khu vực không trọng điểm sang khu vực trọng điểm, hoặc chuyển giao giữa các khu vực trọng điểm đều bị nghiêm cấm, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) cho biết trong thông cáo.

Các khu vực trọng điểm được xác định gồm: vùng Bắc Kinh – Thiên Tân – Hà Bắc và khu vực lân cận, vùng đồng bằng sông Dương Tử, và đồng bằng Fenwei, thông cáo nêu rõ.

Các tỉnh, thành phố đã có chỉ tiêu rõ ràng về tổng công suất thép cũng không được phép tiếp nhận công suất chuyển từ khu vực khác. Đồng thời, để xây dựng mỗi tấn công suất thép mới, các nhà máy bắt buộc phải loại bỏ ít nhất 1,5 tấn công suất cũ.

Kế hoạch này hướng đến việc khuyến khích sử dụng hiệu quả hơn thép phế liệu, qua đó thúc đẩy sản xuất thép sạch hơn dựa trên công nghệ lò điện hồ quang (EAF) theo hướng có tổ chức.

“Tuy kế hoạch lần này nghiêm ngặt hơn so với trước, nhưng nó vẫn chưa đáp ứng được điều ngành công nghiệp cần,” ông Tomas Gutierrez, trưởng bộ phận dữ liệu tại công ty tư vấn Kallanish Commodities, nhận định.

“Những công suất mới vừa được đưa vào vận hành sẽ tiếp tục hoạt động hàng thập kỷ. Trong khi đó, các cơ sở cũ vẫn sẽ cố duy trì, trừ khi thật sự đã đến giai đoạn cuối cùng. Tất cả những điều này cho thấy công suất sản xuất sẽ không được quản lý chủ động trong bối cảnh nhu cầu đang suy giảm kéo dài,” ông nói thêm.